Το τηλεφώνημα που δεν έγινε

Ένα κάπως αυτοβιογραφικό βιβλίο στο οποίο ο συγγραφέας προσπαθεί να βρει την αιτία που αφήνει πολλά έργα του μισοτελειωμένα ακόμη και μετά από πολλές ώρες ενασχόλησης μαζί τους. 

Στα 14 του βρέθηκε στην Ουάσιγκτον, εσώκλειστος σε οικοτροφείο και εκεί ανακάλυψε την αγάπη του για τον κινηματογράφο, όχι μόνο από την πλευρά του θεατή αλλά και από την πλευρά του "κατασκευαστή", του σκηνοθέτη.

Έφηβος με αφρόντιστες ευαισθησίες, βιώνει τον φόβο της αρρώστιας, της παλιαρρώστιας που έλεγε η γιαγιά μου, τη σκανδάλη τράβηξε ένα βιβλίο δώρο του πατέρα του. Εγκλωβισμένος στο φόβο του, ανήμπορος να τον μοιραστεί, ούτε καν με την οικογένειά του. Ο φόβος του, η ψυχική του απομόνωση, η αγάπη του για το σινεμά, μια ευκαιρία που παρουσιάζεται, όλα αυτά τον οδηγούν στο να φτιάξει μια βουβή ταινία με τίτλο "το τηλεφώνημα". Η ταινία βρίσκει αποδοχή από το σχολείο του, και την απαραίτητη υποστήριξη ώστε να λάβει μέρος σε έναν παναμερικανικό διαγωνισμό ερασιτεχνικής σκηνοθεσίας στη Νέα Υόρκη. Κερδίζει το 1ο βραβείο. 

Η επόμενη προσπάθειά του να φτιάξει ταινία μένει ημιτελής, το ίδιο και η μεθεπόμενη. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν οι προσπάθειες για ταινίες σταμάτησαν και η καλλιτεχνική δραστηριότητα στράφηκε τελικώς σε βιβλία. Το μοτίβο όμως της συμπεριφοράς απέναντι στα έργα μένει ίδιο, πολλά ημιτελή έργα αποθηκευμένα σε ανενεργά τμήματα σκληρών δίσκων. 

Ψάχνοντας πολύ, επικοινωνεί με ανθρώπους από εκείνη τη χρονιά στην Ουάσιγκτον, ξαναδιαβάζει βιβλία που τότε τον συγκίνησαν, αναζητά χνάρια στη μνήμη του για να καταλάβει. 

Τελικά, με τη βοήθεια ανθρώπων του περιβάλλοντός του, στενού και πιο μακρινού, καταφέρνει να δώσει όνομα στις αιτίες των ναυαγισμένων πονημάτων του.

Επινοεί το όνομα "σύνδρομο Βοϋνίτσκυ" για να ορίσει το τι συμβαίνει. Μεγαλομανία που πηγάζει από μικρομανία, μια επιτυχία που δεν αναγνωρίστηκε από τον πατέρα ως τέτοια, επιλογές ενός δεκατετράχρονου που προσπαθεί να πλοηγηθεί σε ένα νέο μονοπάτι που βρήκε μόνος του, το μονοπάτι της πρώιμης επιτυχίας. 

Μπορεί να μην έχω καταλάβει καλά τι σήμαινε αυτό το σύνδρομο για τον συγγραφέα, ίσως για αυτό να του εφηύρε και όνομα, για να υπάρχει πάντα η εσωτερική αναφορά στον κόσμο του. Όταν ανακαλύπτεις κάτι για πρώτη φορά στα σύνορα του κόσμου σου, έχεις δικαίωμα να το βαφτίσεις, γίνεσαι νονός. 

Σίγουρα όμως πλευρές αυτής της αναζήτησης αναζωπύρωσαν και σε εμένα προβληματισμούς που πάντα είχα μπροστά από καθετί μισοτελειωμένο, κάθε τι ανολοκλήρωτο. 

Συχνά καταφεύγω σε αυτό το ρεαλιστικό "δε χρειάζεται κάτι να είναι τέλειο", για να μπορέσω να βάλω την "τελεία", για να μπορέσω να πάω παρακάτω που λέμε, γιατί στο παρακάτω μπορεί να διεκδικήσω την τελειότητα που τώρα έχασα. Πάλι την έχασα. Δε μιλάω για βιβλία, μιλάω για διάφορα προσωπικά και μη projects, όπως για παράδειγμα αυτό εδώ το blog. 

Θα ήθελα να μπορώ να μουλαρώνω μπροστά σε ένα project, να το παλεύω περισσότερο, να το βασανίζω, αλλά όσο προσπαθώ και το αποτέλεσμα συνεχίζει να μου δίνει τον ίδιο βαθμό ικανοποίησης ενεργοποιείται ένας μηχανισμός σαν από ένστικτο, ένας μηχανισμός που σπάει τα λογικά φράγματα του μυαλού μου και γεμίζει τη σκέψη μου με απαισιοδοξία για την ψυχική ικανοποίηση ενός διαφορετικού τέλους από αυτό που ήδη πραγματώνεται μπροστά μου. 

 - Τώρα πας παρακάτω.

Το χωριό του πατέρα

Μικρή από τις μεγαλύτερες χαρές μου ήταν η γνώση ότι οι γονείς μου είχαν χωριό, με το που ερχόταν το καλοκαίρι τον ασταμάτητο. Πότε στο ένα χωριό, πότε στο άλλο. Κάποιες χρονιές νοικιάσαμε και σπίτι για να κάνει το "παιδί" μπάνια. Το παιδί φυσικά ήμουν έχω με καραμπινάτο πρόβλημα σκολίωσης οπότε τα μπάνια συνίστατο. Έχω ανάμικτες αναμνήσεις από το χωριό του πατέρα μου, πολύ μπάνιο, πολύ φαγητό, πολλή επαφή με ανθρώπους αλλά και πολλές φωνές, τσακωμοί, δύσκολες συζητήσεις. Σε όλα παρούσα, φανερά ή κρυφά.

Ένα σπίτι που αν και όπως λέγανε όλοι "είχε φάει πολλά λεφτά", διαρκώς έβγαζε προβλήματα. Οι τοίχοι ξερνούσαν υγρασία και κάθε χρόνο ο πατέρας μου έπρεπε να αφιερώνει μέρες να ξύνει και να βάφει κομματάκια τοίχου, τα ακριβοπληρωμένα μάρμαρα που είχαν επιλεγεί στη μεγάλη ανακαίνιση του '80 αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη κοροϊδία της τότε κουλτούρας του καλαίσθητου. Τα μάρμαρα ήταν γεμάτα από χωμάτινες λακούβες που αμέσως σχεδόν άρχισαν να αδειάζουν στο πατωμα, κάθε σκούπισμα έβγαζε φαράσια όχι από το αστικό χνούδι αλλά από χώμα και μαρμάρινα πετραδάκια. Τα χρόνια κυλούσαν όμως και οι γονείς είχαν πάντα τον έλεγχο, κάτι χάλαγε, αμέσως κάτι φτιαχνόταν. Μερεμέτια πάντα, λεφτά και διάθεση δεν υπήρχε για να ξαναγίνει κάτι μεγάλο, κάτι μόνιμο σαν την ανακαίνιση του '80. Το σπίτι έγινε ένα παζλ που για να βγάλει νόημα, για να καταλάβει ο επισκέπτης το τι βλέπει πρέπει να του πεις την ιστορία, πρέπει να το πιάσεις από παλιά και να εξηγείς. Βγαίνει νόημα, τουλάχιστον εγώ το βλέπω το παζλ και το καταλαβαίνω. 

Και η αλήθεια είναι ότι δε με ενοχλούσε το παζλ, τουλάχιστον στα είκοσί μου. Το καταευχαριστήθηκα εκείνο το σπίτι, πήγα παρέες, γκόμενους, γέλασα σε εκείνη την αυλή όσο δεν έχει γελάσει κανένας στη γειτονιά.

Και φεύγουν και οι γονείς, και λίγο πριν φύγουν με το θάνατο στο στόμα σε βάζουν σε ένα αυτοκίνητο και σου λένε "θα πάμε εκεί" να σου δείξω την περιουσία σου. Και εσύ πας γιατί δεν υπάρχει τίποτα άλλο να κάνεις, τίποτα άλλο να γίνει. 

-Να το σπίτι… (αμ το ξέρω ρε μάνα το σπίτι).

-Να το χωράφι με τις ελιές. Τόσες ρίζες, τότε μαζεύεις, τότε φρεζάρεις , τότε το και το.

-Να το κτήμα μες στο χωριό. Είναι τυφλό αλλά δεν είναι, έχει δρόμο δουλειάς. 

Λεπτομέρειες που έπρεπε να ειπωθούν τότε γιατί άλλη ευκαιρία δε θα υπήρχε. Ο ιδρώτας έτρεχε πάνω στο σώμα τους, η κορτιζόνη φέρνει ιδρώτα μας είχε πει ο αξιωματούχος της ζωής με την άσπρη ρόμπα. Τίποτα δεν είχε σημασία, μόνο οι λεπτομέρειες. Τρια αστεράκια μπήκανε τότε στο google maps, γιατί εγώ είμαι γεννημένη στα τσιμέντα και όταν με πας στα χώματα χάνομαι.

 

Και τα χρόνια συνεχίζουν να κυλάνε, και εγώ δε θέλω να πηγαίνω στο χωριό, αλλά όταν πηγαίνω είναι να σα να με πλημμυρίζουν συναισθήματα ανθρώπινα και οικεία και ξαφνικά θέλω να φροντίσω αυτό το παζλ, αυτά τα αστεράκια στο χάρτη, και ξαφνικά θέλω να αποκτήσω τον έλεγχο που είχαν οι γονείς και πιέζομαι να στριμώξω όσο το δυνατό περισσότερα μες στις 3 μέρες που έχω καταφέρει να βρεθώ εκεί, 3 μέρες στις 360. Η λογική μου λέει ότι δε φτάνουν, η πραγματικότητα συμφωνεί, και το συναίσθημα με πνίγει. 

-Να, η υγρασία σε αυτόν τον τοίχο προχώρησε.

-Να, εδώ έσκασε ο τοίχος. 

- Τα πλακάκια στο μπάνιο ξεκόλλησαν, και αυτά εδώ είναι έτοιμα να πέσουν.

- Το παράθυρο της κουζίνας έχει σκεβρώσει  από την υγρασία και δεν ανοίγει.

- Η τρύπα στην τζαμένια πόρτα που έμεινε από το μπουρί της μαντεμένιας ξυλόσομπας της γιαγιάς μπάζει αέρα.

Και η λίστα μεγαλώνει χρόνο με το χρόνο, και κάθε φορά είμαι έτοιμη να ρίξω λεφτά στο μύλο του παζλ. Κάθε φορά είμαι έτοιμη να πάρω τηλέφωνο το θείο που γερνάει και αυτός χρόνο με το χρόνο στα τσιμέντα, να του μιλήσω για το δικό του πάζλ πάνω από το δικό μου, για τη σκεπή, για τα μπαλκόνια, για τα παντζούρια, να του πω να ενδιαφερθεί για το σπίτι γιατί κάποτε που έπρεπε δεν το έκανε και τώρα όλο μαζί καταρρέει. 

Και οι 3 μέρες μου τελειώνουν, και όλες οι σκέψεις φροντίδας αρχίζουν να μου φαίνονται μάταιες, τα έντονα συναισθήματα διαλύονται, μένουν μόνο οι δύσκολες σκέψεις για την τύχη αυτού του σπιτιού. Δε θέλω οι αναμνήσεις μου να μου φέρνουν σε λίγα χρόνια πικρία επειδή τα συναισθήματα νίκησαν και οι αποφάσεις φανήκανε βουνό. 

Όλα είναι θέμα χρόνου, χρόνων, επιλογών, και εν τέλει αποφάσεων. Οι γονείς επέλεξαν μια ζωή και πήραν αποφάσεις ανάλογες. Τίποτα ανέξοδα, όλα με κόστος. Αυτή είναι και μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να είσαι παιδί και να μην είσαι. 

Κι εγώ αποφάσισα.

Μαγικός μεταβολισμός

 Αν είχα μια ευχή για το σήμερα, αυτή θα ήταν μαγικός μεταβολισμός. 

Μου αρέσουν οι άνθρωποι που τους αρέσει το φαγητό. Το φαγητό είναι το πρώτο στοιχείο που μπορείς άφοβα να εμπιστευτείς  σε αυτούς. Και δεν είναι κάτι που μπορούν να υποκριθούν, για ποιό λόγο άλλωστε; Η κοινωνία δεν συμπαθεί αυτούς που τους αρέσει το φαγητό, τους χαρακτηρίζει κοιλιόδουλους, φαγάδες, χοντρούς κι άλλους χαρακτηρισμούς λιγότερο μπανάλ αλλά το ίδιο επικριτικούς που ξεπηδούν από τις πιο σύγχρονες διατροφικές κουλτούρες, οικολογικά ασυνείδητους,  σαβουροφάγους, ανισόρροπους. 

Δεν αναφέρομαι φυσικά σε αυτούς που "αγαπούν" το φαγητό τους οποίους οι κοινωνία τους πριμοδοτεί υπέρμετρα καθιστώντας τους σεφ-ινδάλματα μαγειρικής δεινότητας. Όχι, αναφέρομαι σε αυτούς που το βλέμμα τους γλυκαίνει μπροστά σε ένα κομμάτι κέικ σοκολάτας, σε αυτούς που το μυαλό τους ηρεμεί μπροστά στην προοπτική μιας παραγγελίας με πίτσες, αυτούς που λαχταρούν ένα γλυκάκι καταμεσής της σύνταξης ενός δύσκολου email, αυτούς που η έξοδος δεν μπορεί να είναι ποτέ 100% επιτυχημένη εάν δεν περιλαμβάνει φαγητό, αυτούς που η σκέψη "τι θα φάμε σήμερα" ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής την πρώτη γουλιά καφέ, αυτούς που είναι καλύτεροι όταν τρώνε. 

Ζηλεύω όμως αυτούς που τους αρέσει το φαγητό, τρώνε και δεν παχαίνουν. Σε μια κλειδαμπαρωμένη κοινωνία που προσπαθεί να κρυφτεί από την πανδημία, σε μια κοινωνία που το body shaming είναι ακόμη άγνωστη έννοια, τέτοιοι άνθρωποι φαντάζουν σαν οι κλειδοκράτορες της στιγμιαίας ευτυχίας. Βέβαια όλα είναι θέμα timing, κάπου στα 1700 αυτοί οι άνθρωποι θα θεωρούνταν witches, σήμερα είναι απλά κάποιοι με καλό μεταβολισμό. Κατά τη γνώμη μου iσοπεδωτικός  και ελλιπής χαρακτηρισμός για κάτι που προσφέρει φτηνή μετάβαση σε πιο ξένοιαστες στιγμές και συνάμα είναι και κοινωνικά αποδεκτό. Μαγικός μεταβολισμός λοιπόν το ορθότερον.  

Η φίλη

Κυριακή μεσημέρι, καλεσμένοι σε φιλικό αγαπημένο σπίτι με παιδιά, σκυλιά, φωνές, καφέδες στην καφετιέρα, γλυκά στο ψυγείο και μυρωδιές που προμηνύουν γεύμα κολασμένο και αξιομνημόνευτο. 

Η φίλη χαμογελαστή, χαμογελάει όμως μόνο με τα χείλη, το βλέμμα σκοτεινό. Στο πιάνο φωτογραφίες από τον πατέρα της, το ίδιο βλέμμα και αυτός. Μοιάζουν.

Η μικρή στον δικό της πατέρα, είναι το δικό του Σαββατοκύριακο. Η φίλη ανασαίνει με κόπο, προσπαθεί να απασχολεί τον εαυτό της με τυχαίες μικροδουλειές, να έχει κάτι να χαζεύει το μυαλό για να μη σκέφτεται, η σκέψη φέρνει πόνο και τον πόνο για να τον απολαύσεις θες χρόνο. Χρόνο δεν έχει, φοβάται.  

Τα φαγητά εξαιρετικά, τρία τραπέζια στη σειρά, ευχές για το μέλλον, χαμόγελα, τσουγγρίσματα, τυπικές συζητήσεις, αθώες ανταλλαγές συναισθημάτων. Πολλά λόγια, ιστορίες από το παρελθόν, παλιοί γνωστοί. Άνθρωποι. Τελειωσε το ρολό της πιατέλας, ήταν όντως το καλύτερο πιάτο. Επιβεβαίωση. Έρχεται περισσότερο από την πηγή, η κουζίνα δεν απογοητεύει ποτέ. 

Η φίλη κοιτάει πότε την πιατέλα με τα τυριά, πότε το κινητό της. Την πιατέλα την αγαπάει, τα τυριά τα έκοψε και τα σέρβιρε η ίδια. Το κινητό  το φοβάται, έχει δόντια και δαγκώνει. Τα τυριά  πολλά και διαφορετικά, τυρί δεν είναι μόνο η φέτα. Αγγίζει το κινητό και η οθόνη του φωτίζεται, εμφανίζεται η ίδια με τη μικρή, η φίλη κοιτάει κάτω και χαμογελάει με το βλέμμα, ξεχνιέται. Η πιατέλα της θυμίζει μια ζωή μακρινή στο χώρο και στο χρόνο, μια ζωή με ξανθά μακριά μαλλιά. Το κινητό ξαναφωτίζεται, μόνο του αυτή τη φορά, ορκίζομαι ότι κανείς δεν το άγγιξε, κανείς δεν το πείραξε. Δοκιμάζουμε από τα τυριά - το μαχαίρι μοιάζει με γλώσσα φιδιού, διχαλωτό στην άκρη, χίλιες φορές της μαρμελάδας. Το κινητό πήρε ζωή, σήκωσε το κεφάλι του, έβγαλε ένα συριγμό, χύμηξε πάνω στη φίλη και τη δάγκωσε. Δοκιμάσαμε όλοι από τα τυριά, η φίλη όμως ήταν πια αλλού για να της το πούμε, το δηλητήριο την πρόλαβε.     

Ο φύλακας στη σίκαλη

Ένα βιβλίο σταθμός στην Αμερικανική λογοτεχνία και όχι άδικα. Ο τρόπος γραφής είναι μοναδικός - ακόμη κι όταν το διαβάζεις από μετάφραση  (Αθηνά Δημητριάδου). Η αφήγηση του έφηβου Χόλντεν Κόλφιλντ για το πώς αντιμετωπίζει την δική του πραγματικότητα ξεκινά στην πρώτη πρόταση του βιβλίου και ολοκληρώνεται με συνέπεια στην τελευταία. Οι σκέψεις του, οι περιγραφές του για τους ανθρώπους που υπάρχουν ή πέρασαν από την καθημερινότητά του, ο τρόπος που ο ίδιος αλληλεπιδρά μαζί τους, οι φόβοι του, οι επιλογές του, το πώς διαχειρίζεται το παρόν και το πώς χτίζει υποθέσεις για το μέλλον του σε κάνουν αμέσως φίλο του και ψυχαναλυτή του.

Ο Χόλντεν ζει στην Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1940, είναι παιδί ευκατάστασης οικογένειας, έξυπνος, ευαίσθητος και ειλικρινής απέναντι στα συναισθήματά του. Είναι όμως ασύμβατος με όλα όσα τον αφορούν ή που θα έπρεπε να τον αφορούν. Δεν αντέχει τα καλά ιδιωτικά σχολεία, δεν αντέχει τους συμμαθητές του, τους δασκάλους του, δεν αντέχει να αφιερώνει το χρόνο του σε μαθήματα, σε μελέτη και σε δραστηριότητες που προβλέπονται για την ηλικία του και την οικονομική θεση της οικογένειάς του. Ο κόσμος του φαντάζει κάλπικος, οι σχέσεις των ανθρώπων, οι ζωές τους, οι επιλογές τους, τα πάντα. Η ευφυία του του επιτρέπει να γίνεται αυστηρός κριτής των πάντων, η ηλικία του όμως δεν του επιτρέπει να διαχειριστεί προς όφελός του το κριτικό του πνεύμα, ο έφηβος Χόλντεν οδηγείται σταθερά στην απομόνωση, σε αντικοινωνικές συμπεριφορές και επικίνδυνες επιλογές. 

Όνειρό του να γίνει φύλακας, φύλακας που θα προστατεύει παιδιά που παίζουν στην άκρη ενός γκρεμού. Τα παιδιά δεν είναι κάλπικα, θέλουν μόνο να παίζουν τα παιγνίδια που εκείνα διαλέγουν. Η αδερφή του η Φοίβη, ένα παιδί, τον σώζει από την μοναξιά του, τον συνδέει με την πραγματικότητα, αλλά όπως το τελευταίο κεφάλαιο των δύο σελίδων ψιθυρίζει, μόνο προσωρινά. Ευτυχώς.

Θαυμαστός καινούριος κόσμος

Και ο Άγριος στο τέλος αυτοκτονεί, ο πολιτισμός δεν του επέτρεψε να ζήσει όπως θα ήθελε.

Για το βιβλίο αυτό πολιτισμός είναι η στέρηση οποιασδήποτε προσωπικής έκφρασης, οι άνθρωποι είναι βιομηχανικά προϊόντα που σχεδιάζονται άπαξ, παράγονται σε αίθουσες εκκολοπτηρίων και διαπλάθονται ώστε να αγαπούν τον κοινωνικό τους ρόλο. Ο ρόλος τους είναι προδιαγεγραμμένος από κάποιους που αγαπούν την ηρεμία, κάποιους που οραματίζονται κοινωνίες χωρίς εξέλιξη, χωρίς αλλαγές, κοινωνίες με ανθρώπους απαλλαγμένους από την ανθρώπινη φύση τους. Κοινωνίες χωρίς  Μια κοινωνία χωρίς ανάγκη για προσπάθεια, αγώνες και ήρωες.

Οι άνθρωποι στο βιβλίο δεν αισθάνονται ποτέ μόνοι, η μοναξιά είναι απαγορευμένη, κι όταν κάποια λεπτομέρεια της καθημερινότητας προκαλεί μια αμυχή στη διάθεση, οι φύλακες της κοινωνικής συνοχής μοιράζουν σόμα, ένα εύκολο ναρκωτικό σε χαπάκι που κουκουλούνει τα πάντα και ταξιδεύει τη συνείδηση. Οι άνθρωποι μεγαλώνουν διατηρώντας τους προβληματισμούς αλλά και τα προβλήματα ενός παιδιού, γονείς δεν υπάρχουν, το ρόλο τον έχει η απρόσωπη κοινωνική ιεραρχία. 

Ο Άγριος γεννήθηκε από ένα λάθος, μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον που τον αντιμετώπισε σαν εμπόδιο, σαν ξένο στοιχείο, είχε όμως μάνα, τη Λίντα. Μια μάνα εκπολιτισμένη, που επιθυμούσε να επιστρέψει στην κονιορτοποιημένη καθημερινότητά της, να αφομοιωθεί παλι από το απρόσωπο κοινωνικό όνειρο, να πάρει τη σόμα της, και ο γιος της θα της ήταν πάντα εμπόδιο. Ακόμη κι έτσι όμως, ο Άγριος μεγάλωσε με αναμνήσεις από τη Λίντα, αναμνήσεις που αποθηκεύτηκαν με λεπτομέρεια και τις αποζητά, τις ανακαλεί, τις θέλει, είναι δικές του. Ο Άγριος θέλει να ζήσει, να προσπαθήσει, να γεράσει, να δυστυχήσει, να αναζητήσει το θεό, να εξαγνίσει την ψυχή του και να του την παραδώσει αγνή και έτοιμη. 

Στο βιβλίο δεν υπάρχει ξεκάθαρο καλό ή κακό, υπάρχουν γνωστές έννοιες του δυτικού κόσμου τραβηγμένες στο χρόνο και στην προσπάθεια, ακρωτηριασμένες κατάλληλα - πολιτισμός, επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία μιας ανθρωπόμορφης κοινωνίας που στοχεύει να υπάρχει εργαλειοποιώντας την ευτυχία και καθιστώντας την όχι στόχο αλλά κατάσταση. Το είμαι ευτυχισμένος αντικαθίσταται με το νιώθω ευτυχισμένος, και το αποτέλεσμα είναι ένα αέναο είναι χωρίς γίγνεσθαι.  

Το Πανεπιστήμιό μας

Με πλησιάζουν δύο χαμογελαστοί μεσήλικες. Γρήγορα καταλαβαίνω ότι πρόκειται για γονείς πρωτοετούς που δράττουν την ευκαιρία να μιλήσουν και να γνωριστούν με κάποιον που πιθανώς στο μέλλον συναντήσει το γιό τους σε κάποια αίθουσα διδασκαλίας, από την πλευρά όμως της έδρας.

Δεν τον ξέρω, δεν τους ξέρω. Χαίρομαι όμως με τη χαρά τους· είναι δικαιολογημένη η χαρά τους. Η χαρά για την επόμενη φάση της ζωής του παιδιού τους, και σύμφωνα με την (αγία) ελληνική οικογένεια, και της δικής τους ζωής.

Χαίρομαι. Πάω να πω «Συγχαρητήρια» και θυμάμαι τις βρώμικες τουαλέτες του πανεπιστημίου μας, που περιμένουν έναν ακόμη διαγωνισμό για να καθαριστούν. Πάω να πω «Μπράβο», και θυμάμαι το μοναδικό υπάλληλο στη γραμματεία του τμήματος που θα έπρεπε να έχει τουλάχιστον τρεις. Πάω να χαμογελάσω πλατιά και θυμάμαι ότι όλοι οι πρωτοετείς πρέπει να νοικιάσουν από την πρώτη μέρα μιας και εστία δεν προβλέπεται.

Ευτυχώς που ο γιός τους είναι πρωτοετής γιατί θα θυμόμουν κι άλλα, λιγότερο προφανή αλλά το ίδιο ουσιαστικά που συνοδεύουν μεγαλύτερα έτη, και χαλάνε τη διάθεση με τον ίδιο ισοπεδωτικό τρόπο.

Εν τέλει, ξεγλίστρησα των ενοχών μου, βάσιμων ή μη, και να χαμογελάσω κατάφερα και συγχαρητήρια είπα. Η χαρά όμως των γονιών για την ευκαιρία που το ελληνικό πανεπιστήμιο και τα μέλη του υπόσχεται, μια ευκαιρία το παιδί τους να γίνει ένας καταρτισμένος επιστήμονας, ένας ετοιμοπόλεμος διεκδικητής του μέλλοντος και γιατί όχι ένας καλύτερος άνθρωπος, θα πρέπει να μας γεμίζει με περηφάνια, όχι ντροπή.